امروزه قیمت و کیفیت از مهمترین مزیت‏های رقابتی در صنایع بهشمار می‏آیند. از این رو بررسی رابطه بین این دو مزیت رقابتی در سال‏های اخیر به ویژهدر صنایع پیشرو و کشورهای صنعتی بسیار مورد بحث بوده است. این که بدی کیفیت چهتاثیری بر قیمت محصولات و متعاقباً درآمد شرکت خواهد داشت و نیز برای رسیدن بهکیفیت مطلوب باید چقدرهزینه کنیم، بحث هزینه‏ یابی کیفیت را جایگاهی ویژه بخشیدهاست.

Quality

ههزینه‏ یابی کیفیت از مباحث جدید مدیریتی است که می‏تواند وضعیت و عملکرد شرکت را از ابعاد مختلف مانند حسابداری بهای تمام شده (حسابداری صنعتی)،کنترل کیفیت، تعمیرات و نگهداری، زنجیره تامین، مدیریت تولید، انبارها، ایمنی وبهداشت، آموزش و بهسازی و موارد دیگر نشان دهد و با تهیه ترازنامه کیفیت در شرکت ومقایسه روند هزینه ‏های کیفیت می‏توان هزینه کیفیت در شرکت را کنترل و بهبود بخشید.

تاکید و کار بر روی مفاهیم هزینه‏ یابی کیفیت در طول زمان،نکات مهم و ارزشمندی را مشخص کرده است که از اهمیت بالایی برخوردارند. برخی از ایننکات عبارتند از:

هزینه ‏های کیفیت در گزارش‏های حسابداری به طور کامل ثبت نمی‏شوند و اغلب هزینه ‏های واقعی کیفیت بسیار بیشتر از موارد گزارش شده هستند.• هزینه ‏های کیفیت نباید تنها در مورد فعالیت‏های عملیاتی و تولیدی درنظر گرفته شوند بلکه فعالیت‏های خدماتی و پشتیبانینیز تاثیر عمده‏ای در افزایش یا کاهش هزینه ‏های کیفیت دارند، بنابراین باید هزینه‏ های مربوط نیز در هزینه ‏های کیفیت مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرند. • کاهش هزینه ‏های کیفیت در چارچوب برنامه‏ های استراتژیک سازمان‏ها قرار دارد.

 

۱-هزینه ‏های کیفیت کدامند؟

سه دیدگاه اصلی در مورد تعریف هزینه ‏های کیفیت وجود دارد کهعبارتند از:

هزینه ‏هایرسیدن به کیفیت مطلوب از طریق طراحی و سازماندهی

هزینه ‏های عملیاتی واحد کنترل کیفیت (تجهیزات، حقوق و دستمزد و…)

هزینه ‏هایی کهاز کیفیت پایین و نامطلوب محصول ناشی می‏شود (شامل ضایعات، افت قیمت محصول و…)

در این پژوهش، هزینه کیفیت برابر با مجموع هزینه ‏های سه گروه پیشگفتهدر نظر گرفته شده و تلاش بر این است سیستم هزینه‏ای جامعی طراحی شود که تمامیدیدگاه‏های هزینه‏ای یادشده را در برگیرد.

گام برداشتن در جهت بهبود کیفیت، به تعریف پروژه‏های بهبودکیفی و همزمان با آن توسعه سیستم حسابداری نیاز دارد؛ به طوری که بتوان اطلاعات موردنیاز به منظور بررسی عملکرد پروژه‏های بهبود کیفیت را به دست آورد. بنابراینیک گام اساسی در کاهش هزینه‏ها، اصلاح و توسعه سیستم حسابداری است؛ به گونه ای کهبتوان هزینه ‏های کیفیت را محاسبه کرد و ضمن ارائه گزارش‏های مناسب، بهاندازه‏گیری اثربخشی فعالیت‏ها و پروژه‏های کاهش هزینه پرداخت و راهکارهای عملیبرای کنترل و بهبود هزینه ‏های کیفیت و به تبع آن، عملیات تضمین و کنترل کیفیتارائه کرد.

به منظور اصلاح و توسعه سیستم حسابداری باید هزینه ‏های کیفیترا طبقه‏بندی کرد و به هر یک از گروه‏های هزینه‏ای، کد هزینه تخصیــص داد.

به منظور اندازه‏گیری هزینه ‏های کیفیت لازم است ابتدا اجزای هزینه‏های کیفیت شناسایی و طبقه‏بندی شده، سپس کلیه هزینه ‏های مرتبط با کیفیت بر اساسآمار داده‏های هزینه‏ای موجود یا طرح مدون جمع‏آوری اطلاعات، مشخص و در قالبطبقه‏بندی شده دسته بندی شوند. تنها در این صورت است که می‏توان راهکارهای مناسبیبرای حذف هزینه ‏های عمده کیفیت ارائه و اجرا کرد.

 

۲- طبقه ‏بندی

کارشناسان، هزینه ‏های کیفیت را در چهار گروه اصلی قرارمی‏دهند. این گروه‏ بندی در مقایسه با سایر گروه‏ بندی‏های رایج، از پذیرش و مقبولیتبیشتری برخوردار است. این چهارگروه عبارتند از:

الف – هزینه ‏های شکست درونی (درون سازمانی) ب– هزینه ‏های شکست برونی ج – هزینه ‏های ارزیابی کیفیت د – هزینه ‏های طرح ریزی،پشتیبانی و پیگیری کیفیت هر یک از این گروه‏ های اصلی نیز زیر مجموعه‏ هایی دارند.

الف :

هزینه ‏های شکست درونی (درون سازمانی)

این هزینه‏ ها شامل ایرادهایی است که در مراحل مختلف پیش ازتحویل محصول به مشتری بروز می‏کنند و سازمان به روش‏های مختلف از قبیل بازرسی وآزمایش توسط کارکنان واحد کنترل کیفیت خود یا بازرسان خارجی به این عیوب پی می‏بردو به حذف آنها اقدام می‏کند. زیر گروه‏های تشکیل‏ دهنده این گروه عبارتند از:

۱ـ هزینه ‏های دور ریز یا اسقاطی : محصولات و اقلامی که به علت عدم انطباق با مشخصه‏ های مهندسی تعریف شده، قابلیت ارائه به مشتریان و یا استفاده در کاربردهای دیگر رانداشته باشند، به عنوان دورریز یا اسقاط درنظرگرفته می‏شوند. مانند تغییر شکل ورق‏های فولادی به علت بالا بودن دمای کوره‏های لعاب.

۲ـ هزینه ‏هایتعمیر و دوباره‏کاری محصولات تولیدی شرکت: محصولاتی که در داخل شرکت ساخته می‏شوندو به دلیل مطابقت نداشتن با مشخصه‏ های مورد نیاز، قابل استفاده نیستند، در برخیموارد با تکرار برخی فعالیت‏های اصلاحی یا انجام فعالیت‏های تعمیراتی قابل استفادهمی‏شوند که هزینه این گونه فعالیت‏ها باید از فعالیت‏های تولیدی تفکیک و در سرفصل هزینه‏های کیفیت منظور شود. اصلاح سوختگی رنگ بدنه خودروها، رگلاژ کردن درهای خودرو ومثال‏های این نوع هزینه‏ها هستند.

۳ـ هزینه ‏های تحلیل شکست: هزینه ‏های مربوط به بررسی و تحلیل کارشناسی علل بروز ایراد در محصول و چاره‏اندیشی در خصوص راه حل‏های رفع و جلوگیری از تکرار آنها در این زیر گروهقرار می‏گیرند. کلیه هزینه ‏های مربوط به گروه‏های مهندسی، R&D ومشاوران و جلسات متعددی که با حضور مدیران و کارشناسان ارشد به منظور رفع علت وقوع ضایعات تشکیل می‏شود، در این گروه از هزینه‏ ها جای می‏گیرند.

۴ـ تعمیر واصلاحاقلام معیوب دریافتی: شامل هزینه ‏های مربوط به آماده سازی اقلام دریافتی ازتامین‏کنندگان مواد مورد استفاده که به علت عدم رعایت مشخصه‏ های درخواستی از طرفتامین‏ کننده، به شکل فعلی قابلیت به کارگیری و استفاده را ندارند و باید تعمیر یااصلاح شوند. (قطعات دریافتی از شرکت‏های طراحی ومهندسی و یا دیگر ساپلایرها).

۵ـ هزینه ‏هایناشی از نگهداری نامناسب مواد اولیه : هزینه ‏های ناشی از مناسب نبودن نحوهانبارش که به صدمه دیدن اقلام مصرفی منجر می‏شود، در این گروه قرار می‏گیرند.مثال‏هایی از این دست عبارتند از :

فاسد شدنلاستیک در زیر نور آفتاب فاسد شدن رنگ و مواد شیمیایی به دلیل گرمای محل نگهداری زنگزدگی فولاد در مجاورت رطوبت و یا ریزش باران افت کیفی روغن‏ها به دلیل نفوذ آب ویا اتمام تاریخ مصرف از بین رفتن محصولات کشاورزی در کارخانه‏ های مواد غذایی کلیهمواردی که شرایط محیطی و جوی بر کیفیتآنها تاثیر می‏گذارد، در این سرفصلگنجانده می‏شود.

۶ـ هزینه ‏هایآزمایش مجدد اقلام اصلاح شده : در صورتی که محصولی تعمیر و اصلاح شود یادوباره کاری روی آن صورت گیرد، نیازمند بازرسی و آزمایش به منظور کسب اطمینان ازقرار گرفتن در حدود تلرانس قابل‏ قبول است.هزینه ‏های آزمایش‏های مربوط باید ازبازرسی و آزمایش‏هایی که در شرایط عادی تولید انجام می‏شوند، تفکیک و به طورجداگانه محاسبه شود، مانند رنگ بدنه خودروهایی که پس از پولیش کردن دوباره تستمی‏شوند.

۷ـ هزینه درجهبندی کیفیت محصولات زیر سطح قابل قبول : هزینه ناشی از فروش محصولات با قیمتیپایین‏تر، به دلیل مطابقت نداشتن مشخصه‏های آنها با محصولات استاندارد در اینزیرگروه قرار می‏گیرد. اگر به هر دلیل محصولات تولید شده در سطوح کیفیت درجه دو یاپایین‏تر ارزیابی شوند، با قیمت کمتر به فروش خواهند رسید که این کاهش درآمد رانیز می‏توان به عنوان هزینه ‏های کیفیت محاسبه کرد.


ب

هزینه ‏های شکست برونی (برون سازمانی)

این گروه، هزینه ‏هایی را دربرمی‏گیرد که پس از دریافت محصولتوسط مشتری ایجاد می‏شوند و تا پیش از به کارگیری محصول توسط مشتری، مشخص و کشف نشده‏اند. عناصراین گروه از هزینه‏ ها عبارتند از:

۱ـ هزینه ‏هایضمانت: این زیرگروه دربرگیرنده هزینه ‏های گارانتی شامل هزینه ‏های تعویض، تعمیرویا جایگزینی محصولات، حمل ونقل و نصب مجدد است.

۲ـ هزینه ‏هایبرگشت محصول توسط مشتری و شکایات مشتریان: هزینه ‏های فعالیت‏هایی که برایپاسخگویی به مشتریان شاکی و جلب رضایت آنها از سوی شرکت تقبل می‏شود، شامل هزینه‏های تماس‏های تلفنی، نفر ـ ساعت مورد نیاز برای تکمیل فرم‏های نظرخواهی ازمشتریان و پروژه‏های صدای مشتری و در بعضی موارد پرداخت خسارت به مشتریان.

۳ـ هزینه ‏هایاصلاح محصولات دردست مشتریان: هزینه ‏های تعویض، تعمیر یا جایگزینی محصولات معیوبیکه شرکت برای رفع ایرادهایشان به تعویض و اصلاح اقدام می‏کند . در سال‏های اخیربسیاری از کارخانه‏های خودروساز نقص فنی موجود درخودروهای فروخته شده خود را بهاطلاع خریداران محصول مورد نظر می‏رسانند و به تعویض و اصلاح نقص فنی به صورترایگان اقدام می‏کنند. چنین عملیاتی هزینه ‏های نیروی انسانی، قطعات جایگزین و …را در بر خواهد داشت.

ج)هزینه ‏های ارزیابی

این هزینه‏ ها برای تعیین مطابقت یا عدم مطابقت مشخصه‏ های محصولبا ویژگی‏های کیفی مورد نظر صرف می‏شوند. برخی از زیر گروه‏های این گروه عبارتنداز:

 

۱-هزینه ‏های ارزیابی پیمانکاران فرعی

پیمانکاران فرعی تامین کنندگان مواد و قطعات، خدمات و محصولات مورداستفاده شرکت باید پیش از خرید مورد ارزیابی قرار گیرند و از توانایی و قابلیتآنها در برآورده کردن نیازهای شرکت اطمینان حاصل شود. همچنین هنگام ارائه محصولموردنظر و در حین مصرف نیز باید هزینه ‏های بررسی کارشناسی شرکت عرضه کننده وسیستم‏های آن، جمع‏آوری اطلاعات بازخورد مجموعه‏های مصرفی و تحلیل آنها در این زیرگروه محاسبه شود.

۲-هزینه بازرسی وآزمایش ورودی‏ها

این زیرگروه شامل هزینه ‏های مربوط به بازرسی و آزمایش مواداولیه خریداری شده در هنگام ورود به شرکت، اعزام کارشناس به محل تامین‏کنندگان کالاهاو مواد یا استفاده از خدمات بازرسی شرکت‏های شخص ثالث بازرسی‏کننده در محلتامین‏کنندگان کالاست. کلیه هزینه ‏های نیروی کار، تجهیزات، مواد مصرف شده برایآزمایش و تست‏های مخرب به منظورکنترل اقلام ورودی به شرکت در این گروه دسته بندیمی‏شود.

۳)بازرسی وآزمایش حین فرایند

شامل هزینه فعالیت‏های بازرسی و آزمایش مجموعه‏ها و قطعات حین فرایندبرای کسب اطمینان از صحت و دقت فرایندهای انجام شده بر روی آنهاست. اینهزینه‏ها شامل هزینه نیروی کار کنترل کیفیت، تجهیزات و مواد مورد نیاز برای آزمایشو همچنین هزینه ‏های خدمات مشاوره‏ای برای بازرسی و آزمایش اقلام حین تولید می‏شود.

 

۴)بازرسی وآزمایش محصول نهایی

هزینه بازرسی و آزمایش که بر روی محصول نهایی و به منظور تعیینپذیرش یا عدم پذیرش کالای نهایی تولید شده و مشخص کردن قابلیت ارائه محصول بهمشتری انجام می‏شود، شامل هزینه ‏های نیروی کار، تجهیزات و مواد است. در صورتی کهکالای آماده شده برای ارسال به مشـتری، بیش از حد قابل قبول اقلام معیوب داشتهباشد باید مورد بازرسی صد در صد قرار گیرد و اقلام معیـوب آن تا رسیدن به حد قابلقبول جداسازی شود. هزینه این بازرسی اضافه باید مشخص و در حساب‏ها تفکیک شود. هزینه‏های بازرسی محصول نهایی به ندرت صفر می‏شوند زیرا به منظور جلوگیری از هزینه ‏هایبیشتر باید که محصولات نهایی مورد بازرسی قرار گیرند اما افزایش میزان اشکالاتباعث می‏شود عمق بازرسی‏ها بیشتر شود و هزینه ‏های بازرسی محصول روند صعودی پیداکند.

 

۵)هزینه ‏های ایجاد و ممیزی سیستمهای کیفیت

شامل هزینه ‏های فعالیت‏های ممیزی در مورد محصول که به منظور کسباطمینان از صحت بازرسی و آزمون‏ها و کنترل انجام صحیح فرایند و مطابقت و یا ردیابیمشخصه‏های محصول توسط بازرسان داخلی شرکت یا بازرسان خارجی انجام می‏شود. اینممیزی‏ها می‏تواند در مورد محصولات ورودی، نیمه ساخته یا محصول نهایی صورت گیرد.(ممیزی ISO، اندازه‏گیری شاخص‏هایNPMS، ممیزی EFQM وممیزی دیگرسیستم‏های کیفیت)

 

۶)هزینه ‏های کنترل تجهیزات بازرسی و اندازه ‏گیری

این گروه از هزینه‏ها شامل هزینه ‏های مربوط به کنترل تجهیزات بازرسیو اندازه‏ گیری و حفظ آنها در شرایط مطلوب است؛ به گونه‏ای که بتوان به مقادیراندازه‏ گیری شده توسط این دستگاه‏ها اعتماد کرد. عمده این هزینه‏ ها دربرگیرندهتدارک تجهیزات مناسب و کالیبراسیون آنهاست.

 

۷)بررسی کیفیت موجودی انبارها

در صورتی که اقلام سالم خریداری شده مدت زمان طولانی و یا در شرایطنامناسب در انبارها نگهداری شوند، ممکن است کیفیت مواد افت کند؛ بنابراین موجودیانبارها در دوره‏های مختلف احتمالاً مورد ارزیابی قرار می‏گیرد. در حقیقت هزینه‏های مربوط به بررسی کیفیت موجودی‏هایی که در انبار شرکت نگهداری می‏شوند، بهمنظور کسب اطمینان از حفظ کیفیت مورد نیاز برای استفاده از آنها در تولید محصولاتیا انجام بازرسی و آزمون‏هاست. هزینه انبارگردانی برای حسابرسی شرکت نباید در اینسرفصل لحاظ شود.

 

د – هزینه ‏های طرح ریزی، پشتیبانی و پیگیری کیفیت

شامل هزینه فعالیت‏هایی که برای جلوگیری از بروز ایرادهاوخرابی‏ها در محصولات صرف می‏شوند. صرف این هزینه‏ها باعث کاهش خرابی و ایراد درمحصول تولیدی در مراحل مختلف ـ از ورود محصولات به شرکت تا تحویل محصول نهایی ـ می‏شود.اصلی‏ترین زیرگروه‏های موجود در این گروه عبارتند از:

۱)هزینه ‏های طرح ریزی کیفیت

شامل هزینه فعالیت‏هایی که به منظور تهیه طرح‏های کیفیت برای تولیدمحصولات مختلف، تهیه طرحهای جامع کیفیت در شرکت، سیستم اطلاعاتی کیفیت، تست قابلیتبرآورده کردن نیازها وصورت می‏گیرد. همچنین هزینه ‏های تهیه، تکثیر و توزیعدستورالعمل‏ها، رویه‏ ها وجزوه‏ها و مستندات مربوط به نحوه پیاده کردن طرح‏هایتهیه شده نیز در همین گروه لحاظ می‏شود.

 

۲)هزینه ‏های آموزش

هزینه ‏های جمع آوری نیازهای آموزشی، برنامه‏ریزی، آماده سازیو اجرای دوره‏های آموزشی مورد نیاز به منظور حفظ یا ارتقای سطح کیفیت محصولات تولیدیشرکت در این زیر گروه قرار می‏گیرند. این آموزش‏ها می‏توانند آموزش‏های تخصصیچگونگی انجام کار یا آموزش‏های مرتبط با مفاهیم عمومی ‏کیفیت باشند. همچنین هزینه‏های خرید کتب و نشریات تخصصی، تهیه و تکثیر جزوه‏های آموزشی، شرکت در سمینارها،ایاب و ذهاب و اقامت کارشناسان در داخل و خارج از کشور و کلیه هزینه ‏های آموزش دراین سر فصل قابل دسته بندی هستند. زیرا آموزش به منظور جلوگیری از حوادث در حینکار، کاهش خرابی‏ها، دوباره کاری‏ها و بهبود کیفیت در شرکت صورت می‏پذیرد.

 

۳)هزینه ‏های طراحی و کنترل فرایند

هزینه فعالیت‏های مرتبط با بررسی قابلیت‏‏ها و توانایی‏هایفرایند و بازرسی‏هایی که در خط تولید شکل می‏گیرند و همچنین فعالیت‏هایی که به منظورکسب اطمینان از صحت انجام کارها در فرایند تولید انجام می‏شوند، در این گروه قراردارند. این فعالیت‏ها به منظور پاسخگویی به چنین پرسش‏هایی صورت می‏گیرند:

وجود کدام یک از ایسـتگاه‏های کنترل کیفی منطقی است؟ آیا تعدادایسـتـگاه‏های کنـترل کیفی کافی است؟ روش‏های مناسبتری برای کنترل کیفی وجودندارد؟ استفاده از ابزار‏ها و تجهیزات جدید توجیه کافی دارد؟ آیا استفاده ازحسگرها (سنسورها) می‏تواند به کاهش هزینه ‏های کیفیت کمک کند و یا کیفیت را افزایشدهد؟

 

۴)هزینه ‏های گزارش‏دهی

گزارش‏دهی کیفیت، وضعیت کیفی محصول و نمرات منفی محصولات،گزارش مربوط به نتایج نظرسنجی از مشتریان، گزارش‏های فعالیت‏های بازرسی و آزمایش ودیگر گزارش‏های مورد نیاز مدیران میانی و ارشد شرکت، در بر گیرنده هزینه ‏هایی استکه باید در این زیر گروه قرار گیرند.در این زمینه جدای هزینه نفر – ساعت، باید هزینه‏های اداری مربوط را نیز در نظر گرفت.


نکته قابل توجه در مورد گروه بندی فوقو زیر گروه‏های مربوط، آن است که بسیاری از این زیرگروه‏ها در حالت عادی در سر فصلحسابداری یا اصلا دیده نشده اند یا به صورت مستقل وجود ندارند که تشخیص اینحساب‏ها یکی از اهداف اصلی سیستم حسابداری کیفیت است. به عنوان مثال، زیر گروهبازرسی و آزمون مجدد که از اجزای گروه هزینه ‏های شکست داخلی است، معمولا در سرفصل‏های حسابداری وجود ندارد و حسابداران به بازرسی و آزمون‏های مجدد مانند بازرسیو آزمون اولیه نگاه می‏کنند و تفاوتی بین این دو قائل نیستند. این موضوع نیاز بهتغیییر در سیستم حسابداری شرکت‏ها را برای تطبیق با تعاریف هزینه ‏های کیفیت وفراهم آمدن امکان جمع آوری اطلاعات هزینه ‏های کیفیت گوشزد می‏کند.


تطبیق هزینه ‏های کیفیت با سیستم حسابداری شرکت

با توجه به سر فصل‏های هزینه‏ یابی کیفیت و شرایط موجود درشرکت، هزینه ‏های کیفیت را به سه روش زیر محاسبه می‏کنیم :۱- بعضی از هزینه ‏های کیفیت در سرفصـل‏های حـسـابداری شرکت وجود دارند که مبلغ مانده این حساب‏ها جزو هزینه ‏هایکیفیت لحاظ می‏شود. ۲- آن دسته از هزینه ‏های کیفیت که در صورت حساب کل شرکت دیدهنمی‏شوند اما می‏توان آنها را در حساب‏های معین یا تفصیلی شرکت مشاهده کرد. ۳ – هزینه ‏هایی که در سرفصل حسـاب‏های کل، معین و تفصیلی دیدهنمی‏شوند و یا با عنوان دیگری محاسبه می‏شوند که برای محاسبه هزینه ‏های کیفیتباید این سر فصل‏ها به وجود آیند.

 

ترازنامه هزینه یابی کیفیت

ترازنامه کیفیت نشانگر محاسبه هزینه ‏های کیفیت به صورت ریالیاست و ارتباط بین هزینه ‏های کیفیت را آشکار می‏کند. با مقایسه ترازنامه کیفیت برایچند سال می‏توان موثر بودن سیستم هزینه‏ یابی کیفیت در شرکت را استدلال کرد. افزایشهزینه ‏های ارزیابی و پیشگیری، کاهش هزینه ‏های شکست درونی و برونی را به همراهخواهد داشت و عکس این قضیه نیز صادق است. بر این اساس، هزینه ‏های شکست درونی وبرونی در سمت راست ترازنامه کیفیت وهزینه ‏های ارزیابی و پیشگیری در سمت چپ محاسبهمی‏شود. با توجه به بالا بودن هزینه ‏های شکست درونی و برونی نسبت به هزینه ‏هایارزیابی و پیشگیری، برای تراز کردن ترازنامه باید تفاوت مبلغ هزینه ‏های شکستدرونی و برونی و هزینه ‏های ارزیابی و پیشگیری را با عنوان هزینه ‏های کیفی قابلکنترل به وقوع پیوسته نشان داد که کاهش این هزینه‏ها در بلند مدت را باید اثربخش بودنسیستم هزینه‏ یابی کیفیت تلقی کرد. پس از تهیه ترازنامه کیفیت، مبلغ ریالی هزینه شکست برونی بسیارحائز اهمیت است. مشکلاتی که پس از تحویل محصول بروز می‏کند، تا حدود قابل توجهی بیانگرناکارآمد بودن و ضعف روش‏های کنترل کیفیت است که این عامل را می‏توان از طریقپیگیری و افزایش بودجه هزینه پیشگیری طرح‏ریزی کیفیت، و هزینه طراحی و کنترلفرایند بازرسی و هزینه گزارش‏دهی بهبود بخشید. توجه به دلایل شکست برونی می‏تواندبیانگر مواردی باشد که احتمالاً از دید کارشناسان شرکت دور مانده است؛ از این رومی‏توان از گزارش‏های مربوط به منظور بهبود فرایند طراحی کیفیت استفاده کرد.

 

شرکت XX سهامی‏ عام ترازنامه کیفیت برای دوره مالی منتهی به ۲۹/۱۲/XX13

هزینه ‏های شکست درونی:هزینه موادوقطعات دور ریز و ضایعات هزینه تعمیر و دوباره کاری محصولات هزینه تحلیل شکست هزینهتعمیر و اصلاح اقلام معیوب هزینه نگهداری نا مناسب مواد اولیه هزینه آزمایش مجددمحصولات اصلاح شده هزینه درجه بندی کیفیت محصولات زیر سطح قابل قبول


هزینه ‏های شکست برونی:

هزینه ضمانت هزینه برگشت محصول توسط مشتری و شکایات مشتریان هزینهاصلاح محصولات در دست مشتریان


هزینه ‏های ارزیابی :هزینه ارزیابیپیمانکاران فرعی، تامین کنندگان مواد، قطعات و خدمات هزینه بازرسی وآزمایش موادوقطعات در بدو ورود هزینه بازرسی و آزمایش حین فرایند هزینه بازرسی و آزمایش محصولنهایی هزینه ‏های ایجاد و ممیزی سیستم‏های کیفیت هزینه کنترل تجهیزات بازرسی واندازه‏گیری هزینه مربوط به بررسی کیفی موجودی انبارها

هزینه ‏های پیشگیری:

هزینه طرح ریزی کیفیت هزینه آموزش هزینه طراحی و کنترل فرایندبازرسی هزینه ‏های گزارش‏ها و آمار مربوط به کیفیت هزینه ارزیابی پیمانکاران فرعی

هزینه ‏های کیفی قابل کنترل به وقوع پیوسته:

 

 

۵) نتایج پژوهش

۱ـ۵ ـ گزارش هزینه‏های کیفیت و سیستم‏های ردیابی خطا : پس از محاسبه ترازنامه کیفیت می‏توان باتوجه به سهم هر یک از هزینه ‏های کیفیت، از مجموع هزینه کیفیت گزارش تهیه و هزینه‏های عمده کیفیت شرکت را دسته بندی کرد. سپس از طریق تمرکز بر هزینه ‏های عمده کیفیت، به تهیه سیستمردیابی خطا اقدام کرد و دلایل هزینه ‏های کیفیت را مورد بحث قرار داد.

۲ـ ۵ ـ گزارش هزینه‏های ضایعات و دوباره کاری بر اساس علت بروز خطا : با مشخص شدن زیرمجموعه‏هایهزینه ‏های شکست درونی می‏توان درخصوص وضعیت ضایعات و همچنین دوباره کاری از نظرمبلغ ریالی، دلایل،برنامه ریزی برای تعدیل آنها و.. بحث و تصمیم گیری کرد. باتوجه به طبیعی بودن حدی از ضایعات و دوباره کاری به ویژه در صنایعی که محصولاتپیچیده‏تری را تولید می‏کنند، تاکید ما باید بر ضایعات و دوباره کاری‏های بیش ازحد انتظار باشد.

۳ـ۵ ـ گزارش تحلیل اثرات وجود سیستم کنترل کیفیت و سیستم تضمین کیفیت بر کیفیت نهایی محصول:عواملی را که نشان دهنده کارایی و اثر بخشی سیستم کنترل کیفیت هستند، می‏توان باتوجه به وضعیت روند نمره منفی خودرو، وضعیت شکایات مشتریان، کاهش هزینه شکست برونیو مواردی از این دست مورد ارزیابی قرار داد.با مشخص کردن شاخص‏های مناسب برایسیستم کنترل کیفیت و محاسبه آنها می‏توان تحلیل مناسبتری را در این زمینه ارائهداد.

۴ـ۵ ـ گزارشارزیابی عملکرد پیمانکاران: با محاسبه هزینه ارزیابی پیمانکاران فرعی،تامین‏کنندگان مواد، قطعات و خدمات می‏توان وضعیت تعهد پیمانکاران به کیفیتمحصولاتشان را مورد ارزیابی قرار داد. در صورت بالا بودن این دسته از هزینه ‏هایکیفیت، تاکید بر عواملی مانند پروژه ارزیابی پیمانکاران، شرایط تنظیم قراردادها،مذاکره با سازندگان جدید و سایر راهکارها ضروری است.

۵ـ۵ ـ گزارشمقایسه‏ای هزینه ‏های پیشگیری از خطا در برابر کاهش هزینه ‏های خطا: با مقایسه هزینه‏های پیشگیری و هزینه ‏های شکست درونی و برنامه‏ریزی درخصوص هزینه ‏های قابل کنترلبه وقوع پیوسته، می‏توان دلایل و مبالغ این هزینه‏ها را مشخص و راهـکارهای لازم رابرای کاهش آنها ارائه کرد. در صورتی که شرکت هزینه ‏های پیشگیری و ارزیابی راافزایش دهد، می‏توان کاهش هزینه ‏های شکست درونی و برونی را انتظار داشت؛ در غیراین صورت مشکلات اساسی در سیستم کیفیت شرکت وجود دارد.

۶ـ۵ ـ گزارش بررسی کارایی سیستم ردیابی علت خطا : با مقایسه روند ترازنامه کیفیت در طولحداقل سه سال و با در نظر گرفتن حجم تولید، استانداردهای جدید کیفیت خودرو، پیشرفت تکنولوژی ابزار وتجهیزات جدید کنترل کیفیت می‏توان به تأثیر سیـستم ردیابی خطا درسازمان پی برد.

۷ـ۵ ـ هزینه‏های کنترل کیفیت در برابر ضایعات : پس از تهیه ترازنامه کیفیت و مقایسه آنبا جمع مانده حساب‏های ذیل می‏توان نسبت ضایعات را با جمع هزینه ‏های کنترل کیفیتو همچنین روند گذشته مقایسه کرد و در انتها برنامه‏ریزی مطلوبی برای کنترل وکاهشضایعات انجام داد. با توجه به این که وجود ضایعات در شرکت‏ها بدیهی است اما میزانضایعات معقول باید مشخص شود و در حقیقت تلاش ما باید در جهت کنـترل ضایعات بیش ازاندازه معقول باشد.

۸ـ۵ ـ بررسی وارزیابی روشهای انبارداری : با محاسبه مبلغ ریالی مربوط به کنترل کیفی اقلامموجود در انبارها می‏توان درخصوص کارا بودن روش‏های دپوی مواداولیه، چیدمان وشرایط نگهداری مطلوب مواد اولیه اظهار نظر کرد. در این زمینه مقایسه مبلغ ریالی باسال‏های پیش و دلایل افت کیفی مواد و موجودی‏های انبار به کارشناسان کمک می‏کند تابتوانند درخصوص برنامه‏ریزی و رفع مشکلات احتمالی اقدام کنند.

۹ـ۵ ـ بررسی وارزیابی اثربخشی روش‏های بسته‏بندی و حمل و نقل : این نوع هزینه جزء هزینه‏های شکست درونی محاسبه می‏شود؛ هر چند محاسبه آن مشکل و بر اساس تخمین است. شکستهشدن اقلام در حین حمل و نقل، واژگون شدن جعبه‏ها و پالت‏ها، حوادث هنگام جابه جاییاقلام و … را می‏توان جزء هزینه ‏های کیفیت این مبحث تلقی کرد. هرچند محاسبه مبلغریالی این نوع از هزینه‏ها با مشکلات خاص خود روبه روست اما می‏توان با نظراتکارشناسی و تجارب قبلی به صورت تخمینی آنها را محاسبه کرد.

۱۰ـ۵ ـ بررسی وارزیابی کارایی شرکت‏های تامین کننده : با توجه به محاسبه هزینه ‏های ارزیابیکیفیت که در ترازنامه توضیح داده شده است، کارشناسان می‏توانند عملکردتامین‏کنندگان قطعات را درخصوص کیفیت قطعات و مواد ارزیابی کنند و در صورت بالابودن این دسته از هزینه‏ها، راهکارهای مناسب برای بهبود قطعات و مواد دریافتی ازتامین کنندگان ارائه دهند. از جمله این موارد اجرای پروژه ارزیابی سازندگان، تاکیدبر کیفیت در زمان تنظیم قرارداد با سازندگان و… است.

 

۶- خلاصه

در این گزارش ابتدا مفاهیم هزینه‏ یابی کیفیت معرفی شد. هزینهیابی کیفیت پیش نیاز سنجش کارایی و اثربخشی فعالیت‏ها و پروژه‏های بهبود در شرکت‏هاست.هزینه‏ یابی کیفیت در سه مرحله اساسی قابل اجراست:

۱- تعیینگروه بندی هزینه‏ها ۲- تدوین سر فصل‏های حسابداری و تطبیق و به روز کردن سیستمحسابداری شرکت ۳- جمع آوری داده‏های عملیات شرکت و تحلیل نتایج

در ادامه گزارش، پس از تعاریف مختلف از هزینه ‏های کیفیت، طبقهبندی هزینه ‏های کیفیت بر اساس جامع ترین تعریف صورت گرفت. نتیجه نهایی این گروه بندی،یک ساختار درختی از هزینه ‏های کیفیت بود که کل این هزینه‏ها را در چهار گروهاساسی (هزینه ‏های شکست درونی، هزینه ‏های شکست برونی، هزینه ‏های ارزیابی و هزینه‏های پیشگیری) دسته‏بندی می‏کرد و هر گروه نیز زیرگروه‏های مربوط به خود را داشت.

پس از طراحی و معرفی نمودار طبقه بندی هزینه ‏های کیفیت، هزینه‏های کیفیت با سر فصل‏های حسابداری شرکت تطبیق داده شد. در این مرحله بعضی از هزینه‏های کیفیت در سر فصل حساب‏های شرکت وجود داشت و گروهی از هزینه ‏های کیفیت رامی‏بایستی در حساب‏های معین و تفصیلی جست وجو کرد و در مواردی که هزینه کیفیت جزءدو گروه بالا نبود، سر فصل‏های جدید برای اعمال در سیستم حسابداری ارائه شد.

در بخش پایانی گزارش، نحوه استفاده از داده‏های سیستم هزینهیابی کیفیت برای تهیه ترازنامه کیفیت و گزارش‏های مفید شرح داده شد.

 

 

برچسب‌ها: هزینه یابی کیفیت, هزینه ‏های کیفیت, هزینه ‏های شکست درونی, هزینه ‏های تحلیل شکست, هزینه ‏های آزمایش مجدد اقلام اصلاح شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
error: Alert: Content is protected !!